Post: : Admin

Chùa làng Trà Lộc (còn gọi là Thiên Lộc Tự) tọa lạc tại xóm Phường thuộc thôn Trà Lộc, xã Hải Xuân, huyện Hải Lăng.



Chùa làng Trà Lộc địa danh nổi tiếng Trằm Trà Lộc - Hải Lăng

Chùa Trà Lộc nằm giữa cánh đồng, bao quanh là vườn tràm. Ảnh: Đức Việt


Đây không chỉ là công trình tín ngưỡng văn hóa, tín ngưỡng phật giáo từ lâu đời mà còn là địa điểm hoạt động cách mạng, là nơi hội họp an toàn của bộ đội, du kích, nơi tiếp nhận tin tức, đưa đón lực lượng cách mạng và vận chuyển thuốc men, lương thực…trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Chùa làng Trà Lộc được hình thành cùng với quá trình hình thành và phát triển của làng Trà Lộc vào khoảng nửa cuối thế kỷ XVI. Nguyên xưa, chùa có kiến trúc là một ngôi nhà truyền thống theo kiểu 3 gian 2 chái, với kết cấu bằng gỗ, mái lợp ngói.

Cách phối trí thờ tự tại chùa theo lối “Tiền Phật hậu thần” kết hợp giữa tôn giáo và tín ngưỡng thể hiện tư duy duy trì và tiếp biến văn hóa truyền thống của cư dân Việt trong quá trình định cư trên vùng đất mới, đó là vừa bảo tồn những tín ngưỡng văn hóa bản địa, vừa tạo lập văn hóa tín ngưỡng của riêng mình.

Chùa làng Trà Lộc trở thành nơi thờ tự, sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng và cũng là nơi ra đời các lễ hội truyền thống của cư dân thôn Trà Lộc như Lễ lên nêu (dựng nêu), lễ Kỳ Phước, lễ Vu Lan… Những lễ hội này được tổ chức định kỳ hàng năm và đến nay vẫn được bảo tồn nguyên vẹn. Chức năng của chùa làng Trà Lộc từ khi bắt đầu hình thành cho đến nay vẫn không thay đổi. Nó tồn tại song song và gắn liền với những tư duy, tín ngưỡng văn hóa của cư dân thôn Trà Lộc.

Chùa làng Trà Lộc vừa mới được trùng tu, tôn tạo khá khang trang

Có thể khẳng định rằng, sự hình thành của chùa làng Trà Lộc gắn liền với tư duy, tín ngưỡng văn hóa của cư dân thôn Trà Lộc và góp phần hun đúc nên bản sắc văn hóa của một vùng quê và là cái gốc cho bề dày lịch sử xã Hải Xuân nói riêng cũng như huyện Hải Lăng nói chung. Ngoài ý nghĩa về mặt văn hóa, tín ngưỡng của cư dân địa phương, chùa làng Trà Lộc còn có vai trò to lớn, là địa điểm ghi dấu những hoạt động cách mạng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của xã Hải Xuân nói riêng và của huyện Hải Lăng nói chung.

Với một vị trí thuận lợi là nằm cạnh rừng nguyên sinh rậm rạp và cách xa khu vực dân cư nên chùa Trà Lộc trở thành địa điểm rất thích hợp để các cán bộ cách mạng hoạt động. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Huyện ủy Hải Lăng đã điều động những cán bộ chủ chốt về hoạt động, lãnh đạo phong trào cách mạng ở Hải Xuân và các xã phụ cận như Hải Vĩnh, Hải Ba, Hải Thiện... Chùa và khu vực quanh chùa chính là nơi bí mật che chở, nuôi giấu những cán bộ nòng cốt của địa phương, nơi đưa đón lực lượng cách mạng và vận chuyển thuốc men, lương thực…

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, tại địa điểm chùa làng Trà Lộc là nơi họp chợ (chợ chùa) để trao đổi buôn bán, đồng thời trao đổi thông tin kháng chiến. Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, chùa làng Trà Lộc và khu vực xung quanh trở thành những địa điểm bí mật an toàn cho việc trú ẩn và tổ chức các cuộc họp của lực lượng cách mạng huyện Hải Lăng. Phát hiện được địa thế quan trọng này, Mỹ và quân đội Sài Gòn đã thực hiện nhiều cuộc càn quét, thả bom đánh phá.
Tiêu biểu là cuộc càn quét vào ngày 6/8/1968, quân đội Sài Gòn đã phát hiện 11 người thuộc lực lượng du kích xã Hải Xuân đang trú ẩn tại một căn hầm bí mật trong khu vực chùa nên lần lượt xử bắn cả 11 người; cuộc tập kích đêm 29/10/1969, bắn chết 2 cán bộ cách mạng xã Hải Xuân…Đây là nơi những người con kiên trung, anh dũng của quê hương Hải Xuân và của huyện Hải Lăng hy sinh xương máu, đóng góp một phần vào thắng lợi chung của phong trào cách mạng tỉnh nhà.

Chùa làng Trà Lộc địa danh nổi tiếng Trằm Trà Lộc - Hải Lăng

Nói đến chùa Trà Lộc phải nhắc đến Trằm Trà Lộc khu du lịch sinh thái nổi tiếng Hải Lăng.

Chùa làng Trà Lộc địa danh nổi tiếng Trằm Trà Lộc - Hải Lăng


Trải qua hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, chùa làng Trà Lộc đã bị hư hại hoàn toàn. Sau năm 1975, chính quyền địa phương đã vận động con em trong thôn quyên góp tiền của trùng tu, xây dựng lại ngôi chùa. Mặc dù quy mô nhỏ hơn nhiều so với ngôi chùa cũ nguyên gốc nhưng đã phần nào đáp ứng được nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân trong thôn.


Hiện chùa làng Trà Lộc là nơi thờ thần chủ khai khẩn, khai canh của làng (thờ vọng), thủy tổ của 3 dòng họ Lê, Cáp, Dương và là nơi sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân thôn Trà Lộc. Để bảo tồn và gìn giữ những giá trị của công trình này, vừa qua làng Trà Lộc đã vận động dân làng và con em xa quê đóng góp xây dựng lại chùa làng Trà Lộc khá khang trang trên cơ sở kiến trúc trước đây của ngôi chùa. Tin vui đối với bà con nhân dân địa phương là vào ngày 4/12/2016 vừa qua, làng Trà Lộc đã trang trọng tổ chức lễ khánh thành và đón nhận Bằng công nhận di tích lịch sử-kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh đối với chùa làng Trà Lộc.

Hiện nay làng Trà Lộc còn có 2 di tích khác được tỉnh công nhận đó là Miếu Giàng và Bàu Trằm Trà Lộc. Tọa lạc ngay cạnh khu sinh thái trằm Trà Lộc và gần với di tích tháp Chăm Trà Lộc, nếu tạo được một tuyến tham quan du lịch liên hoàn kết hợp giữa du lịch sinh thái, du lịch tâm linh tín ngưỡng và dành cho những du khách đam mê nghiên cứu về di tích Chăm trên một không gian địa lý, chắc chắn rằng quần thể các di tích này sẽ ngày càng được nhiều người biết đến và phát huy giá trị hơn nữa.


Đức Việt - Khoa Trang